 |
| ||||
| Cái thread này sẽ nhẹ nhàng hơn cho Ái, tùy hứng sáng tác đủ đề tài, lòng muốn tự do để thoát khỏi những ưu phiền trong cuộc sống, những giây phút tìm được niềm vui dù là rất nhỏ nhoi, những ... ôi những cái gì đây hả hihihi ... nhưng không biết có còn hứng thú để sáng tác được những vần thơ nữa hay không ? Hy vọng là còn có thể .... tự do trong vòng khuôn khổ  Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh  ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...!  |
| |
| ||||
| Niềm Đau Đời như cơn mộng đến rồi đi Nhận lấy niềm đau mãi ôm ghì Sóng có ru tình yêu biển cả ? Trăng còn lưu luyến, Cuội còn si ? Niềm đau phủ lấy mảnh tâm tư Đốt cháy con tim mộng nát nhừ Hạnh phúc vùi chôn vào dĩ vãng Chỉ còn âm hưởng thực và hư ! Kiếp người ôi một thoáng mong manh ! Như tiếng thời gian vụt lướt nhanh Có lẽ đời người như chiếc lá ? Niềm đau cảm nhận lúc xa cành ! Đời ai chẳng có những niềm đau ! Có hết chua cay lẫn ngọt ngào Sóng gió phong ba cùng khổ lụy Chập chùng muôn nẻo biết làm sao ?! Niềm đau nhận lấy chỉ riêng ta Bởi thế gian kia sẽ mãi là Cái đạo làm người ta phải giữ Sạch trong tâm trí ... cõi ta bà ! AT August 08, 2007 Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Okie ... Ái ... ráng lên ....  |
| |
| ||||
| Trái Tim Không Ngủ Yên Nếu bảo rằng em đã hết yêu ... Cớ sao tim óc khổ trăm chiều ? Cố quên sao lại khơi ngàn nhớ Giấc ngủ tìm nhau mộng trớ trêu ...! Nếu bảo rằng em đã cố xa ... Tâm tư ướt đẫm lệ chan hòa Giọt thương, giọt nhớ từng đêm dệt Cho trái tim đầy giọt thiết tha ! Nếu bảo rằng em đã muốn quên ... Cuộc tình như mộng đẹp vô biên Làm sao anh hỡi làm sao được ...? Bởi trái tim này không ngủ yên ! Đêm vắng âm thầm lệ đổ tuôn ... Ai hay, ai biết ... chỉ em buồn ! Trái tim không ngủ cho tình mãi Xâm chiếm đời em .... đợi mỏi mòn !!! AT August 09, 2007 Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Tiếng Thời Gian Lắng nghe tiếng nhịp thời gian Để ta cảm nhận đêm tàn ... đã trôi Trong cơn gió thoảng bồi hồi Tiếng thời gian nhịp mộng đời say sưa Thời gian đã ngủ hay chưa ? Cho ta tìm lại mộng xưa thuở nào Sáng ra sương đẫm lối vào Thời gian trỗi nhịp đón chào bình minh Tiếng thời gian ... đọng bên mình Lắng nghe từng nhịp ru tình bơ vơ Trả tôi về với tuổi thơ Xin cho tôi được vô tư .... một đời ! Lắng nghe nhịp đập không lời Trái tim thổn thức ... tiếng thời gian qua ... Thời gian ... ta có là ta ? Trả lời như thế nào là đúng đây ? Thời gian ... lắng đọng đêm này ... Hay là mở lối cho ngày mới sang Riêng ta tim vẫn miên trường Thời gian ơi hỡi thiên đường là đâu ???! AT August 09, 2007 Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Quote:
Gáng chứ ...... cho dù có té bò lăn .... bò ngửa .... cũng phải gáng đứng dzậy .... trèo núi tiếp chứ .....cưng, hổng thôi .... làm sao đem ái tình gieo rắc muôn nơi cho mọi người được .............. Cho dù khổ đau cay đắng cỡ nào cũng phải ... cam chịu ... muh thôi !Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Trống Trải Lại một đêm dần trôi trong xa vắng Em thấy lòng trống trải quá anh ơi ... Nghe trái tim còn dâng nhịp bồi hồi Và thương nhớ chất chồng như ngọn thác Ôm gối chiếc u hoài cho phận bạc Giá băng sao trùm phủ một tâm hồn Thở than gì trong giấc ngủ cô đơn ... Ai sẽ thấu cho nỗi lòng cô quạnh ? Em mất đi niềm tin và sức mạnh Bởi xa anh là tất cả quay cuồng Đời không anh em lạc lối ... quên đường Và tất cả như chẳng còn ý nghĩa ...! Lời cay đắng ... hay những lời mai mỉa Thốt ra rồi có lấy lại được chăng ? Em hiểu lòng anh, và cũng hiểu rằng ... Em tha thứ, nên anh càng thấy thẹn Anh không quên lỗi lầm ... anh chẳng vẹn Nên đời này mình vĩnh viễn mất nhau Ta còn yêu ... tình thắm thiết ngọt ngào Đành xa cách hai phương trời đôi ngã Trống trải đêm này ... tim em hóa đá ... Có thật không ? Em đã tự hỏi lòng ... Biết trả lời sao ... khi những giọt máu hồng Trên tay rơi xuống ... mà em không cảm giác ! Bóng đêm hỡi ... ta sợ mi ... lạnh nhạt !!! Chỉ mình ta ... trong đơn vắng canh tàn Một khối sầu ưu chất ngất ta đan ... Lòng trống trải ... đêm dài ta đối diện ! AT August 10, 2007 Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Sao đêm nay tự nhiên không ngủ được ....... Ái vừa suy nghĩ .... có lẽ muốn post lên một bài rất là dài ......... Ái đã tham khảo và nghiên cứu nhiều tài liệu .... để created, rồi edited, đã tốn nhiều công, và saved lại somewhere ... nhưng để tìm lại coi save trong đâu nữa nè ...... Nếu mà tìm chưa ra .... mà buồn ngủ thì sẽ đi ngủ trước ....... bài này cho các bạn trẻ ... nhưng nếu các bạn già muốn tham gia thì cũng karaoke luôn đó ....! Hy vọng là có thể giúp cho các bạn trẻ ...... coi như là một chút tâm huyết của Ái ...! Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| ĐÔI LỜI CÙNG CÁC BẠN TRẺ: Thơ là một trong những nghệ thuật diễn đạt sâu sắc nhất và hoàn mỹ nhất về mỗi một trạng thái của con người . Cho dù thực tế thơ được diễn đạt bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau trên thế giới, nhưng lúc nào thơ cũng là biểu tượng hoàn mỹ tô điểm và nâng cao giá trị cho nền văn hóa, văn học của chúng ta . Thơ ca Việt Nam cũng vậy . Trải qua bao thế hệ từ thời xa xưa lắm với những bài thơ bằng chữ Nôm rồi đến khi chữ Quốc Ngữ ra đời và hình thành thứ tiếng phổ thông thì nền thơ ca Việt Nam càng phong phú hơn nhiều . Thơ ca Việt Nam rất phong phú, đa dạng . Vừa mang âm hưởng của cả Hán thi, vừa có sức sáng tạo nên những thể loại mới vừa uyển chuyển mà không bị gò bó theo nguyên tắc . Luật chỉ là một cái hướng căn bản mà chúng ta lấy đó làm thước đo giới hạn, nhưng không nên quá ràng buộc vì đôi lúc cũng có ngoại lệ và châm chước . Quan trọng là ý thơ phải dồi dào, tinh tế, sáng tạo . Hoa mỹ nhưng không xảo ngôn . Kết hợp giữa luật thơ và ý thơ thì chúng ta sẽ có những bài thơ vừa hay vừa đúng luật . Hiện nay phong trào trong nước cũng như ngoài nước có rất nhiều những tài năng trẻ với tinh thần nghệ thuật muốn kế thừa sự nghiệp thơ văn của cha ông . Nhưng lại bị hạn chế bởi vốn liếng căn bản của luật thơ mà đôi lúc sáng tác những bài thơ nghèo nàn cả ý lẫn luật . Thơ không phải thơ, văn xuôi cũng không phải văn xuôi . Rồi lại cho là thể tự do . Nhưng cho dù tự do đến mức nào thì cũng phải có âm điệu trầm bổng du dương hòa vào nhau, vần luật phải thể hiện căn bản . Giống như một bài nhạc phải có cung bậc tăng - giảm, cao - thấp, phải có điệu căn bản, có nốt luyến láy thì nhạc phẩm mới hay và có giá trị . Nếu đọc một bài thơ mà ta biết được hay hoặc dở, và hay hoặc dở ở điểm nào thì nhất định chúng ta cũng là một tài năng nghệ thuật rồi . Qua những tài liệu tham khảo, mỗi tác giả có những nét đặc biệt và sáng tạo khác nhau, nhưng về căn bản vẫn không thay đổi . Quan trọng nhất là AT muốn tìm ra một cách đơn giản, dễ hiểu nhầm mục đích giúp các bạn trẻ chúng ta dễ dàng sáng tác một bài thơ như ý . Điều đáng chú ý và khó thay đổi chính là ý thơ . Vì sao ? Vì mỗi người có một khả năng và sức sáng tạo khác nhau, nên đạt được ý thơ là điều khó khăn nhất . Luật chúng ta có thể học, nhưng ý là tiềm năng trong mỗi người mà ông trời đã ban cho . Một bài thơ chuẩn luật mà ý nghèo nàn, khô khan dễ đưa người đọc tới cảm giác chán nản, buồn ngủ, bỏ qua ... Nếu một trong chúng ta vướng vào trường hợp này mà muốn ý thơ được dồi dào thì trau giồi bằng cách đọc nhiều sách, ngắm nhiều cảnh đẹp . Bản thân mình biết mình làm gì để có hứng thơ, cần yên tịnh và nhẫn nại . Hay tìm đọc những bài thơ hay có giá trị . Gom góp ý thơ từ những bài luận văn của chính mình . Nhưng cái ta hại là đọc nhiều thơ của người khác chúng ta dễ bị tiêm nhiễm, ăn sâu vào óc nên cũng dễ lâm vào cảnh mượn thơ người ghép vào thơ mình . Để lại trở thành "râu ông này cắm cằm bà kia" . Nên AT khuyên không nên đọc quá nhiều thơ của người khác mà trước tiên là tìm hiểu luật thơ một cách căn bản nhất . Sáng tác đúng luật, bất kể ý thơ cho đến khi chúng ta đã quen và ghi nhớ hết luật thì chúng ta bắt đầu nghiên cứu và chú trọng đến ý thơ . "Bất Kể" không có nghĩa là dùng từ thiếu tao nhã hay thiếu văn hóa, mà "Bất Kể" có nghĩa là nếu chúng ta không tìm ra được lời lẽ hoa mỹ để diễn đạt trọn vẹn thì cũng không sao, hãy để cho ý thơ bình thường đơn giản nhưng vào khuôn luật trước cái đã . Vì muốn được đặc sắc và có nét sáng tạo riêng thì phải từng bước, từng bước đi lên . Trừ khi một người có khả năng thiên phú thì họ dễ dàng thành công . Giới trẻ chúng ta sau này dùng chữ Quốc Ngữ mà sáng tác nhiều hơn . Chữ Quốc Ngữ dễ hiểu và không cầu kỳ, hình thức như chữ Nôm và chữ Hán . Vì nếu chúng ta không hiểu thông chữ Hán và chữ Nôm sẽ dễ làm bài thơ sai lệch một cách đáng kể . Khi chúng ta đạt đến mức "xuất thần nhập hóa" rồi thì cũng có thể phá luật, bỏ qua sự gò bó mà đạt được ý thơ, tuy không đúng luật 100% nhưng bài thơ dào dạt, chứa chan, cuống hút người đọc không ngừng chạy lướt mắt theo những ý lời cảm xúc . Vì khi chúng ta thông đạt rồi, chúng ta biết cái gì nên vu vi, châm chước; cái gì nên giữ đúng căn bản thì bài thơ vẫn hay như thường . Các bạn có đồng ý với AT không ? Vậy thì chúng ta cùng học làm thơ nhé ! AT Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
| |
| ||||
| Những Quy Tắc Căn Bản: Trước tiên chúng ta hãy tìm hiểu thế nào là Âm, Thanh và Vần . ÂM: Là cái gốc (origion) của một chữ sau khi bỏ hết các phụ âm đầu và các dấu (thanh) . Âm bắt đầu bằng một hay nhiều nguyên âm và kết thúc bằng một hay nhiều phụ âm . Ví dụ: Thành, Khánh, Hạnh, Danh đều có cùng một âm nhưng khác thanh . (Chung một âm ANH) THANH: Là sự khác nhau trong độ cao thấp, bổng trầm của một âm . Trong tiếng Việt có sáu thanh căn bản đó là các thanh: Ngang (không dấu), Huyền, Sắc, Hỏi, Ngã và Nặng . Chúng được chia làm hai nhóm gọi là nhóm Thanh Bằng và nhóm Thanh Trắc . Thanh Bằng: gồm những chữ có thanh Ngang (không dấu) và thanh Huyền . Hay gọi cách khác là gồm những chữ không có dấu và có dấu huyền . Ví dụ: Thơ Tình . Cả hai chữ đều thuộc nhóm Bằng . Thanh Trắc: gồm những chữ có thanh Sắc, Hỏi, Ngã và Nặng . Ví dụ: Bé Mỹ được điểm tám . Các chữ này đều thuộc nhóm Trắc . *** Cả hai nhóm Thanh trên đều chia ra thành hai loại: Thượng Bình Thanh (TBT) và Hạ Bình Thanh (HBT) . TBT còn gọi là tiếng BỔNG, và HBT gọi là tiếng TRẦM hay CHÌM . - Trong nhóm Bằng, chữ KHÔNG dấu là tiếng BỔNG, chữ có dấu HUYỀN là tiếng TRẦM . - Trong nhóm Trắc, chữ có dấu SẮC và NGÃ là tiếng BỔNG, chữ có dấu HỎI và NẶNG là tiếng TRẦM . *** Cách sắp xếp tiếng BỔNG và TRẦM trong nhóm Bằng rất quan trọng ở chữ thứ Sáu và chữ thứ Tám của câu BÁT trong hai thể thơ Lục Bát và Song Thất Lục Bát . Ngoài ra các tiếng khác trong câu thơ không có luật rõ ràng, cho nên tùy vào mỗi đặc tài của mỗi người khéo chọn và sắp xếp để khi đọc lên câu thơ ai cũng cho là hay . Riêng sự khác biệt giữa tiếng bổng và trầm trong nhóm Trắc không có gì quan trọng . Thơ ví dụ: Ngại gì trời đất mênh MÔNG Riêng em gối chiếc phòng KHÔNG đợi CHÀNG ! Hai Câu thơ Lục - Bát trên chúng ta thấy trong câu bát (8) chữ thứ SÁU là tiếng BỔNG thì chữ thứ TÁM là tiếng TRẦM và ngược lại . Luật định rõ ràng . Nếu chúng ta đổi lại: Ngại gì trời đất mênh MÔNG Riêng em gối chiếc phòng KHÔNG đợi ANH ! thì câu thơ sẽ bị chướng tai và mất đi âm điệu của thơ vì cả hai chữ đều cùng một tiếng BỔNG . Nên hai chữ thứ Sáu và Tám trong câu nhất định phải khác tiếng (Bổng và Trầm). Cũng câu bát trên chúng ta có thể đổi thành câu sau: Ngại gì trời đất mênh MÔNG Riêng em vẫn một tấm LÒNG đợi ANH ! thì câu thơ sẽ đổi khác và nghe hay hơn nhiều . Đó là điểm cần chú ý và đáng ghi nhớ trong thơ Lục Bát và Song Thất Lục Bát . VẦN: Hai chữ được gọi là vần với nhau khi có cùng một Âm và chung một nhóm Thanh . Ví dụ: nhiều, chiều, yêu, nhiêu -- đều vần với nhau . Hay vân, thân, ân ngần -- đều vần với nhau . (Nhóm Bằng) ... Thơ ví dụ: Những lúc bên anh mộng ước nhiều Cuộc đời tươi đẹp biết bao nhiêu Tình em dành tặng riêng anh mãi Dẫu chẳng bao giờ anh nói yêu ! Hay là: mật, nhất, ngất, thật -- đều vần với nhau (Nhóm Trắc) . Thơ ví dụ: Mẹ là đóa hoa kiều diễm nhất Tỏa ngát tình ngọt mật hương xuân ... Bây giờ có lẽ chúng ta đã hiểu được căn bản của những điểm cần thiết và đã tinh tường bước đầu tiên . Chúng ta hãy đi sâu hơn vào thế giới nghệ thuật của thơ ca nhé . VẬN, CÁCH GIEO VẬN, HÒA VẬN: I - Vần: Hay còn gọi là Vận: nghĩa là những từ có cùng một âm hưởng, hai tiếng có cùng giọng phát âm thì VẦN nhau ... hai tiếng không VẦN thành ra lạc vận, trái luật ! Hồn thơ, ý thơ, lời thơ tuy quan trọng nhưng nếu thơ không vần thì không gọi là thơ cho dù là thơ mới (không chú trọng luật) cũng cần có Vần, Điệu thì bài thơ mới hay . *** Tiếng BẰNG vần với tiếng BẰNG . Tiếng TRẮC vần với tiếng TRẮC . Không có ngoại lệ !!! 1. Vần chính của vần BẰNG - A vần với A hoặc À, E vần với E hoặc È, Ô với Ô hoặc Ồ, U với U hoặc Ù ... - AN với AN hoặc ÀN - UNG với UNG hoặc ÙNG - ÔN vần với ÔN hoặc ỒN - INH vần với INH hoặc ÌNH ... Thơ ví dụ: Tình em mộc mạc chân THÀNH Như cà phê đắng làm ANH thẩn THỜ Nồng nàn qua những vần THƠ Ly cà phê đắng anh CHỜ mỗi đêm ! 2. Vần chính của vần TRẮC - Á với Á, Ả, Ã, Ạ vần với nhau - É với É, Ẻ, Ẽ, Ẹ vần với nhau - ÚNG với ÚNG, ỦNG, ŨNG, ỤNG vần với nhau - ÁN với ÁN, ÃN, ẢN, ẠN vần với nhau - UỐI với UỐI, UỔI, UỖI vần với nhau ... Thơ ví dụ: Tình là thế phủ phàng quay GÓT Bởi tin lời ta TRÓT thủy chung ! Cảm ơn Mẹ vô ngần khôn XIẾT Mối thâm tình tha THIẾT bao la ! 3. Vần thông của vần BẰNG Vần thông là những tiếng không có cùng một ÂM như vần chính, nhưng có cùng một giọng phát âm, có thể ăn vận với nhau được . Nếu không am tường vần thông thì rất dễ bị LẠC VẬN khi làm thơ . Khi muốn dùng vần thông phải hiểu rõ luật vần thông, cần nhất là nên thuộc lòng nếu không chỉ nên dùng vần chính là chắc ăn . Bảng tóm tắt: - A thông với Ơ . Ơ thông với Ư (Nhưng A và Ư không thông nhau được) - E, Ê, và I thông với nhau - O, Ô, U thông với nhau - AI và AY thông nhau . AI thông với tất cả các âm: OI, ÔI, ƠI, ƯƠI, UI nhưng AY tuy thông được với AI mà KHÔNG thông được với các âm trên . - AO thông với AU . AU thông với ÂU . Nhưng AO KHÔNG thông với ÂU . AO thông được với các âm: EO, ÊU, IÊU, IU, ƯU . Nhưng AU và ÂU thì lại không thể thông với các âm trên . - AM thông với ƠM - ĂM thông với ÂM - ÊM, EM và IM thông nhau - AN thông với ƠN - ĂN, ÂN, UÂN thông nhau -EN, IN, IÊN, UYÊN thông nhau - ON, ÔN, UÔN, UN thông nhau - ANG và ƯƠNG thông nhau . ƯƠNG và UÔNG thông nhau . Nhưng ANG KHÔNG thông với UÔNG . - ĂNG, ÂNG, ƯNG thông nhau - ONG, ÔNG, UNG thông nhau - ANH, ÊNH, INH thông nhau *** Chú Ý: ĂN và ĂNG, ÂN và ÂNG, UN và UNG, ON và ONG, ÔN và ÔNG ... v..v... không thông nhau . Những chữ có "G" theo sau nhất định chỉ thông với những chữ có "G" theo sau mà thôi . Thơ ví dụ: Tình yêu không thể chia HAI Nhưng mà trái đất chia NGÀY và ĐÊM Con người có bốn ngăn TIM Cho nên người mới đi tìm bốn phương Bốn câu trên: "hai" thông với "ngày", "đêm" thông với "tim" . Hay là: Thời gian rồi cũng phai dần Lời xưa ngọt dịu: anh cần có EM" ! Thế gian phân biệt ngày ĐÊM Và anh chia một quả TIM thành nghìn ! Trong bốn câu thơ trên: "em" thông với "đêm", "đêm" thông với "tim" . 4. Vần thông của vần TRẮC Tương tự như vậy vần thông của vần TRẮC cũng dựa trên nguyên tắc như vần thông của vần BẰNG . Bảng Tóm Tắt: - É, Í, Ẻ, Ỉ, Ẹ, Ị, Ẽ, Ĩ thông với nhau Cũng như vần BẰNG những âm I có dấu Sắc, Hỏi, Ngã, Nặng đều thông với những âm Y có dấu Sắc, Hỏi, Ngã, Nặng . Nhưng Y không thông với E . - Ổ, Ũ, Ó, Ô, Ú, Ọ thông nhau - Ọ và ỦA thông nhau (tất cả các âm O va UA có dấu Sắc, Hỏi, Ngã, Nặng đều thông nhau) - ĨA và UỆ thông nhau - ÁO, IỄU, ẢO, YẾU, ÉO, ỈU, ỮU và tất cả các đồng âm có Sắc, Hỏi, Ngã, Nặng đều vần được - Ói, ẢI, ỘI, ỠI, ƯỢI, ÚI và các đồng âm có dấu Sắc, Hỏi, Ngã, Nặng đều thông nhau . - AC với ƯỚC - ẤC với ỰC ẠM, ỢM, ÁM, ỞM - ẲN, ẨN, UẨN - ÓNG, ỐNG, ÚNG - ẬT với ẮT - ẬT với ỨT - ÚT với UỐT .... Nói tóm lại: vần thông của vần BẰNG và TRẮC không khác chi nhau về ÂM, nhưng chúng ta cần hiểu rõ và phân biệt giữa TRẮC và BẰNG . Thơ ví dụ: Tình yêu Chúa mãi là bất DIỆT Chúa hiền hòa ôi TUYỆT diệu thay ! Hai câu thơ trên "diệt" thông với "tuyệt" Hay: Lòng nghẹn ứa sầu dâng khóe MẮT Ôi những lời ngọt MẬT điêu ngoa ... Hai câu thơ trên "mắt" và "mật" thông nhau . II - Cách Gieo Vận (Vần): 1) Những điều cần ghi nhớ trong cách gieo Vần: *** A, Ă, Â thường được ghép với một phụ âm khác như C, M, N, P, T để tạo thành âm Ghép như AC, ĂC, ÂC, ... AM, ĂM, ÂM, ... AN, ĂN, ÂN, ... AP, ĂP, ÂP, ... AT, ẮT, ẤT, ... những vần Ghép này chỉ thông với nhau khi có cùng một phụ âm đứng trước . Ví dụ: - HÁT thông được với HẮT với HẤT, mà không thông được với TẮT hay TẤT, hoặc MẮT hay MẤT, hoặc CẮT hay CẤT ... Nhưng HÁT thông được với TÁT, MÁT, CÁT ... vì chúng đều có âm AT theo sau . - CAM thông được với CÂM với CĂM, nhưng không thông với TĂM hay TÂM, hoặc LĂM hay LÂM ... CAM thông được với TAM, với LAM ... vì chúng có âm AM theo sau ...v..v.. *** KHi có vần ghép bằng 2 hoặc 3 nguyên âm với một phụ âm đứng cuối: IÊN, UYÊN, UÂN, UÔN ..., người ta lấy hai chữ cuối cùng làm VẬN CĂN, nghĩa là dựa theo hai chữ cuối cùng mà gieo vần ... nên: - EN, IN vần với YÊN hay UYÊN - ÂN với UÂN - ƠN với OAN - ON với UÔN Khi có vần ghép bằng 2 hay 3 nguyên âm với hai phụ âm đứng cuối: ƯƠNG, ANG, UÔNG ..., người ta lấy chữ cuối mà làm VẬN CẶN để gieo VẦN . Cho nên: - ƯƠNG vần với ANG (vì A thông với Ơ) - UÔNG vần với ƯƠNG (vì U thông với Ư) Nhưng nên lưu ý ANG không vần với UÔNG vì A không thông với Ô . *** Khi có vần Ghép bằng 2 hay 3 nguyên âm: OA, OE, UÊ, UY, UYA ..., thì người ta theo âm điệu mà lấy 1 hay 2 chữ nguyên âm làm Vận Căn . OA, OE, UÊ, UY ... thì vận căn là A, E, Ê, Y; nên: - OA vần với A - OE vần với E - UÊ vần với Ê - UY vần với I hay Y - UÂY với ÂY - IA, UYA, UA, ƯA ... vận căn là I, Y, U, Ư mà chữ A đứng cuối không ảnh hưởng gì cả . - I với IA - A chỉ vần với IA trong một chữ GIA mà thôi, không vần với IA bắt đầu bằng phụ âm khác như TIA, KIA ... - Ư với ƯA - Ô với UA *** Lưu Ý: - Hai tiếng đồng âm mà đồng nghĩa thì không vần với nhau được . - Hai tiếng đồng âm mà khác nghĩa thì vần với nhau được . Ví dụ: Lời ca em ngọt hơn ĐƯỜNG Cho lòng lữ khách qua ĐƯỜNG khó quên ! "Đường" câu trên là đường mật, đường mía, đường để khuấy . "Đường" ở dưới nghĩa là đường đi lối về . Hai từ cùng âm nhưng khác nghĩa thì vần được . **** LỜI KHUYÊN: Tránh hoặc không nên dùng những từ đồng âm khác nghĩa này, cho dù là khác nghĩa nhưng nếu đọc bài thơ mà có nhiều từ đồng âm khác nghĩa như vậy thì sẽ làm giảm giá trị của câu thơ, và người đọc sẽ dễ bị hiểu lầm . Hai câu thơ trên chúng ta có thể sửa lại như sau: Lời ca em ngọt hơn ĐƯỜNG Cho lòng lữ khách vấn VƯƠNG nhớ hoài ! thì ý thơ vừa hay vừa rõ ràng phong phú hơn . 2) Cách Gieo Vận: * Cước Vận: Vần điệu là hai yếu tố quan trọng của thơ . Thơ thì phải có vần . Các vần gieo ở cuối câu gọi là Cước Vận, Cước là chân, cũng có nghĩa là ở cuối . Và đa số các thể loại thơ đều là cước vận . Thơ ví dụ: Ta biết tình yêu như bóng MÂY Lúc thì ẩn, hiện, lúc vơi, ĐẦY Như ly cafe mà không đắng Đâu biết được tình có đắng CAY ! hay là: Có lẽ lòng ta vẫn nhớ THƯƠNG Tình xưa nghĩa cũ thấy còn VƯƠNG Ly cà phê đắng trong tiềm thức Vẫn thiết tha tình thơm ngát HƯƠNG ! * Yêu Vận: Đặc biệt hai thể loại thơ Lục Bát và Song Thất Lục Bát của Việt Nam ta lại có thêm vần ở giữa câu . Các vần gieo ở giữa câu là Yêu Vận (yêu = lưng), có nghĩa là lưng chừng, ở giữa . Thỉnh thoảng trong thể thơ tự do 8 chữ cũng thấy yêu vận . Thơ ví dụ: Cảm ơn Mẹ vô ngần khôn XIẾT Mối thâm tình tha THIẾT bao la Tình con trao Mẹ đậm ĐÀ Suốt đời Mẹ vẫn mãi LÀ Mẹ yêu ! Trong bốn câu thơ trên: Xiết là cược vận câu 1 vần với Thiết là yêu vận câu 2; Đà là cước vận câu 3 vần với Là yêu vận của câu 4. Hay là: Cảm ơn Mẹ ban cho con cuộc SỐNG Tình yêu thương hơn biển RỘNG bao la Ban cho con hồn trí lẫn thịt DA Mà trọn kiếp con đậm ĐÀ nhớ mãi Trong bốn câu thơ trên ta thấy xuất hiện yêu vận "Rộng" và "Đà" . Người ta có thể thêm yêu vận vào chữ thứ 5, thứ 6 trong câu thơ tự do 8 chữ . Hay là: Nếu một mai không còn băng tuyết NỮA Ta sẽ tìm ra điểm TỰA yêu thương Ta sẽ nhặt tim từ trăm mãnh VỠ Nối lại tình muôn THUỞ vá lành gương ! Bốn câu thơ trên ta thấy xuất hiện Yêu vận "tựa" và "thuở" . Tựa và thuở nằm ở giữa câu . * Liên Vận: là hai câu đi liền nhau có cùng một vần . Liên vận nói cho dễ hiểu còn gọi là vần tiếp, hay vần ôm; loại vần này thường dùng trong các thể tự do như thơ 8 chữ, 7 chữ, 6 chữ, 5 chữ, và 4 chữ . Thơ ví dụ: Thôi người nhé nửa cuộc đời còn lại Ta mang theo hương vị của cà phê Còn vấn vương phảng phất một lời thề Cafe đắng hay tình đời cay đắng Ta mang theo nửa mảnh hồn trống vắng Nghe lòng đau tim rỉ máu vương sầu Về bên nhau tương ngộ mộng ban đầu Đừng xa cách mà nghe hồn chết lịm ... Bắt đầu từ câu 2 trở đi, các câu đi chung cặp 2-3, 4-5, hay 6-7 có cùng một vần . Hay là: Em yêu anh thắm thiết Tình trọn kiếp không phai Dù bi lụy đắng cay Em vẫn hoài thương nhớ Dù bao nhiêu cách trở Em vẫn đợi anh về Tình sẽ vẹn câu thề Mình trăm năm hạnh phúc Hồn dâng bao cảm xúc ... Từ câu 2 trở đi tất cả các câu đều có vần nói tiếp nhau, đi cặp với nhau . Hay là: Ôi lòng Mẹ thương con như biển cả Mà tình con như giọt nước tựa nương Và Mẹ là lòng biển lớn đại dương Nên có nghĩa tình con là một chút ! Con yêu kính Mẹ từng giờ từng phút Nhưng tình con sao sánh với Mẹ yêu Dẫu lòng con thương Mẹ lắm thật nhiều Mà thực tế con biết mình nhỏ bé Như lúc nhỏ mỗi khi con ngã, té Mẹ dang đôi tay ôm trẻ vào lòng Giây phút này ai có nỡ quên không ? Thì sẽ hiểu được công lao hiền mẫu …. Đoạn thơ trên lối phân tích cũng giống như những đoạn thơ trước . * Cách Vận: là hai câu cách nhau có cùng một vần . Cách vận còn gọi là vần tréo, hay vần chéo cũng thường thấy trong các thể thơ tự do . Thơ ví dụ: Ta chẳng hiểu tình người sao bạc trắng Thuở còn xanh ngọt mơ ước hẹn hò Giờ đã chín vỡ tan thành cay đắng Kỷ niệm đầu còn lại đóng tàn tro ... Bốn câu trên "trắng" và "đắng", "hò" và "tro" là những vần trong hai câu cách nhau . Hay là: Nếu xưa đừng gặp đừng lưu luyến Thì trái tim này chẳng héo khô Nếu đừng ước hẹn, không thề nguyện Nay chẳng sầu vương ngập bến bờ ! * Hoặc còn là trốn vần: trong ngũ ngôn hay thất ngôn của đường luật . Có nghĩa là câu đầu tiên trong bài tứ tuyệt (4 câu) sẽ trốn vần thay vì là 3 vần thì bài thơ chỉ còn lại hai vần chính mà thôi . Nhưng thường khi trốn vần thì hai câu 1 và 2 sẽ có đối . Nhưng nếu là thơ 7 chữ tự do thì không cần đối ...v..v.. Thơ ví dụ: Nén lệ chôn sầu trên ánh mắt Gượng cười lấp thảm dưới bờ MÔI Lòng mong dạ muốn ngày xum họp Mừng kể nhau nghe những sự ĐỜI ! Bốn câu trên có đối câu 1 và 2 . Câu 1 trốn vần nên chỉ còn lại 2 vần thôi . *** Đôi khi chỉ cần hai tiếng Bằng của câu 2 và 4 vần nhau, mà hai tiếng Trắc của câu 1 và 3 không cần vần với nhau .... Thơ ví dụ: Khi sóng tình dâng như thác lũ Lúc nằm bất động chẳng buồn lay Đời trăm lối rẽ và ta biết Lúc cũng chung tình, khi đổi thay ! Hay là: Ta phải sống, ừ thôi, ta phải sống Lạ gì đâu, đen bạc của lòng người Dẫu đã mất vặn lòng như chẳng có Hãy gượng cười bởi khóc cũng thừa thôi ! Hay là: Đâu rồi vị đắng ngày xưa ấy Ta uống vơi đầy kỷ niệm xanh Lòng nghe vời vợi sầu cô đọng Ai rót dùm ta những giọt tình ! III - Cách Hòa Vận (Vần): 1. Chính Vận: Là những vần ăn khớp chặt chẽ với nhau (ví như anh chị em ruột) Tiếng Bằng: (xem lại phần vần ở trên) - A với A, À - O với O, Ò - I với I, Ì - AN với AN, ÀN - ONG với ONG, ÒNG ... gọi là Chính Vận vì vần nào ăn khớp chặt chẽ với vần ấy . Dấu (thanh) không ảnh hưởng gì cả . Nghĩa là A với A với À đều có âm chính là A mà dấu Ngang hay dấu Huyền không ảnh hưởng . Dấu chỉ để thay đổi giọng, nhịp điệu lên xuống trầm bổng mà không làm mất đi âm chính . (1) Thơ ví dụ: Còn chăng hai chữ ái ÂN Người tìm tình lạ chẳng CẦN nghĩa XƯA Trách gì sáng nắng chiều MƯA... Thì thôi một chút ... duyên THỪA gắng quên ! Các chữ ÂN, CẦN là Chính Vận vì có chung âm "ÂN"; XƯA, MƯA, THỪA là Chính Vận vì có chung âm "ƯA" . Hay là: Tơ giăng khắp nẻo đường TÌNH Đẹp đôi loan phụng hòa MINH đá VÀNG Trăm năn dệt nghĩa tào KHANG Tơ lòng ai cũng nặng MANG ... kiếp người ! Bốn câu thơ trên, TÌNH với MINH là Chính Vận vì có chung âm INH, KHANG với VÀNG với MANG là Chính Vận vì có chung âm ANG . Tiếng Trắc: (xem lại phần vần ở trên) - Á với Á, Ả, Ạ, Ã - É với É, Ẻ, Ẹ, Ẽ - ỘNG với ỘNG, ỔNG, ỐNG ... gọi là vần chính vì vần nào ăn khớp với vần đó mà dấu (thanh) không ảnh hưởng gì cả . Nghĩa là Á với Á, Ả, Ạ, Ã đều có âm chính là A mà thôi (2) Thơ ví dụ: Con mãi nhớ lời ru của MẸ In vào lòng con TRẺ không phai ... Hai câu thơ trên MẸ và TRẺ là Chính Vận vì có chung một âm chính là E . Mà thanh (dấu) không ảnh hưởng chi cả (3) Hay là: Mẹ là gió thổi bay phiền MUỘN Xua mây mù cuồn CUỘN bão giông …. Mẹ là ánh trăng tròn thơ MỘNG Soi sáng đời lồng LỘNG gian ngay …. Mẹ là biển khơi nguồn mạch NƯỚC Lai láng tình xuôi NGƯỢC bôn ba ... Tương tự như nhóm Bằng, trong 3 đoạn 2 câu thơ trên, MUỘN với CUỘN, MỘNG với LỘNG, NƯỚC với NGƯỢC đều là Chính Vận của vần Trắc . 2. Thông Vận: Là những vần cùng nhóm, hơi khác nhau một chút nhưng có cùng một giọng phát âm có thể tương thông với nhau (ví như chú bác ruột, cô cậu ruột) . Khi một âm phát ra là do sự vận động của môi và lưỡi, hai âm theo một sự vận động ấy gần nhau nghĩa là hơi tương tự nhau đều có thể thông nhau . Truyện Kiều của Nguyễn Du là một tác phẩm thơ rất tốt để làm mẫu cho các vần thông . Tương tự như vần chính thì ta có các vần thông như sau: *** Nhóm Bằng: (xem lại vần ở phần trên) - A với OA - I với E, Ê, IA, UY - AI với AY, ÂY - AI với ƠI, UI, ÔI, ƯƠI - EM với ÊM, IM, IÊM - EN với ÊN, IN, IÊN - ANH với INH, ÊNH, UYNH - ANG vơ"I OANG, ƯƠNG - ONG với ÔNG, UNG ... Thơ ví dụ: Em ôm trái đắng ưu PHIỀN Tình xưa nghĩa cũ bạc ĐEN nực CƯỜI Xót xa pha chút ngậm NGÙI Nghĩ mình dại dột tin LỜI bướm ong ! Bốn câu thơ trên, PHIỀN với ĐEN thông nhau vì IÊN thông với EN . CƯỜI với NGÙI, LỜI đều thông nhau vì ƯỜI, ÙI, ỜI thông nhau . Hay là: Chiến tranh bom đạn tiêu ĐIỀU Là trai nước Việt phải YÊU giống NÒI Tình em giữ mãi trong ĐỜI Mong ngày tương ngộ để RỒI biệt ly ... Bốn câu thơ trên ĐIỀU với YÊU thông nhau, NÒI với ĐỜI, RỒI thông nhau . *** Nhóm Trắc: (xem lại vần ở phần trên) - É với Í, Ỉ, Ẻ ... - Ổ với Ũ, Ó, Ộ, Ú, Ọ Õ ... - Áo với IỄU, ẢO, ÉO, ĨU ... - ẤC với ỰC - ẠM với ỢM, ÁM, ỞM - ÓNG với ỐNG, ÚNG ... Thơ ví dụ: ... Em lẳNg lặng rưng rưng nhìn phượng ĐỔ Anh sắp sửa đi về nơi xa ĐÓ Chốn biên thùy khói lửa mịt mù bay Quên thân mình đánh đổi một tương lai Cho dân tộc được hòa bình no ẤM Anh có biết em thương anh nhiều LẮM ... Đoạn thơ trên, những từ ĐỔ và ĐÓ thông nhau, ẤM và LẮM thông nhau ... 3. Cưỡng Vận: Là những vần ép, vần cưỡng bách, bản thân chúng không có liên quan với nhau, (ví như bà con xa 5, 7 đời) trên thực chất thì không thông nhưng miễn cưỡng dùng thì cũng tạm được . Tuy nhiên cưỡng vận chỉ dùng khi bị bí vận mà thôi . Nếu dùng quá nhiều trong một bài thơ sẽ làm giảm hoặc mất giá trị của bài thơ . Ví dụ: - AN với ANG - ON với OM - ÔN với ÔM - UÔN với ƯƠNG - IN với INH, IM, ÊM, IÊM ... gọi là Cưỡng Vận . Thơ ví dụ: Cho đàn chiên lạc tựa nương Niềm tin, sức mạnh, tình thương ngập tràn Cả đàn chiên Chúa hân HOAN Ơn ngài tái tạo cưu MANG tinh THẦN Ngài, đi về cõi vĩnh HẰNG Chúa thương đã gọi, hồng ÂN, triệu về Ngài nằm ngủ một giấc mê Giáo dân, nến, lệ bốn bề khấn vang .... Qua hai đoạn thơ trên, HOAN với MANG là Cưỡng Vận, vì OAN không thông với ANG . THẦN với HẰNG với ÂN là Cưỡng Vận . Nếu THẦN rồi tiếp theo ÂN là Chính Vận . Nhưng trong đoạn này THẦN đi với HẰNG rồi lại trở về ÂN thì vẫn nằm trong Cưỡng Vận . Vì sao ? Vì trên nguyên tắc ÂN thông với ĂN nhưng lại không thông với ĂNG . Nhắc lại những chữ có "G" đi sau thì nhất định chỉ thông với những chữ có "G" đi sau mà thôi . Giống như ANG thông với ĂNG thông với ÂNG . Ví dụ khác: Mẹ đi bỏ cháu con ĐÀN Bỏ dòng sông lạnh, bỏ LÀNG quê đau Dây trầu cùng với buồng cau Phủ đầy vôi trắng gạt sầu tiễn đưa ... Hai câu đầu trong đoạn thơ trên, ĐÀN và LÀNG là Cưỡng Vận . 4. Lạc Vận: Là những vần không ăn nhập, liên quan gì đến nhau . Bài thơ lạc vận là bài thơ bị hỏng . Lạc vận làm bơ bị lỏng lẻo, khó nhớ, và đâm hơi . Giống như ca một bản nhạc đâm hơi không đúng tông . Ví dụ: - A với I, IA ***Lưu ý: A chỉ vần với IA trong một chữ duy nhất là GIA . Nhưng không vần với những bắt đầu bằng phụ âm khác như TIA, KIA, BIA ... - Ô với ÔNG, ÔI ... - AI với ANG ... - Ơ với ƠI, ƠN ... gọi là Lạc Vận vì những chữ này không liên quan nhau cho dù vần hay âm . Thơ ví dụ: Đêm nay sông lặng như TỜ Tình ta cũng lặng, không LỜI gì HƠN Lẽ nào tình đã xa bay Gần nhau sao bỗng thấy LÒNG xa xôi ! Bốn câu trên là ví dụ điển hình của thơ lạc vần (hay nói nôm na nếu người làm thơ như thế này là hoàn toàn không hiểu biết về luật căn bản của thơ ca cho dù là Cưỡng Vận cũng chẳng có trong đoạn thơ trên) . Nó không liên tiếp vần điệu, không còn mang tính chất của thơ nữa mà thành những câu rời rạc cho dù bốn câu nhưng ta khó nhớ được và không có sức thu hút . Cũng bài thơ với ý trên nếu ta chỉnh lại thế này thì bài thơ sẽ sâu sắc hơn, hay hơn, đúng luật và dễ nhớ hơn: Đêm nay sông lặng như TỜ Tình ta cũng lặng từng GIỜ trôi qua Lẽ nào tình đã bay XA Gần nhau lòng lại hóa RA nghìn trùng ! *** NGOẠI LỆ: Lời Phân Tích và Bình Luận : (4) Có rất nhiều trường hợp nằm trong ngoại lệ, mà thường là tùy thuộc vào mỗi cá tính của người sáng tác . Đôi khi chúng ta lại quan niệm rằng: nếu phải thật sự bị gò bó bởi luật mà sáng tác một bài thơ y khuôn nhưng lại tầm thường không có gì đặc sắc thì thà rằng chúng ta phá luật một chút để đạt trọn vẹn ý của bài thơ . Nhiều khi thay thế bằng một từ khác thì ý nghĩa sẽ thay đổi khác . Đó là lý do tại sao một số người ít làm thơ Đường vì quá gò bó trong luật lệ, nguyên tắc . Đúng luật hết thì sao ? Nếu ý thơ khô khan, cả người viết còn thấy chán thì làm sao người đọc thấy thích thú ? Hơn nữa nó quanh quẩn trong mấy câu đối, người trước làm rồi, người sau cho dù có cùng ý, tư tưởng cũng không được dùng từ giống, nếu dùng giống thì bị cho là bắt chước, copy . Điều này quá ư vô lý ! Trên đời có bao nhiêu chữ, và có bao nhiêu người sống ??? Thử hỏi cùng một câu thốt ra từ một ngàn người, vậy ai bắt chước ai ? Ví dụ như câu thơ trên: "Đêm nay sông lặng như tờ", có lẽ không biết bao nhiêu người nói cùng một câu đó . Vậy ai là chủ (owner) của câu nói đó ? Có những bài thơ chúng ta chưa từng đọc qua, chưa từng nghe qua mà chúng ta vẫn sáng tác một bài thơ có cùng tư tưởng, cùng ý thơ, thậm chí có câu cũng giống luôn ... Không hẳn là giống hoàn toàn, nhưng người ta lại cho là ăn cắp . Điều đó không công bằng . Cũng giống như ông bà tổ tiên đã chọn hết tên đẹp mà đặt cho con cháu, đã thế họ hàng thì đông . Vậy những thế hệ sau này lấy tên tốt đâu ra để đặt, nếu cứ cử, cấm đặt lại, hay đặt trùng tên của người thuộc thế hệ trước . Vậy chỉ còn lại tên xấu, tên tục, tên bậy thì có nên đặt không ? Có những điều đúng nhưng cũng có những điều hoàn toàn sai và vô lý . Mà chúng ta hãy thử suy ngẫm lại xem nhé ... Một ví dụ ngoại lệ: Em hiểu rồi anh cảm ơn anh Đã cho em hiểu dạ chân thành Lòng anh ôm trọn tình nhân loại Không chỉ tình em chút mỏng manh ! Bốn câu thơ trên là thơ thất ngôn, nếu theo đúng luật căn bản Nhất Tam Ngũ bất luận, Nhị Tứ Lục phân minh thì chữ ƠN trong câu 1 đã sai luật . Nhưng không phải người viết không biết mà là không tìm ra từ nào khác để thay thế trọn vẹn ý của bài thơ hay nói cách khác là thay thế tâm ý của tác giả trong bài thơ . Chúng ta có thể sửa như sau: 1) Em hiểu rồi anh, em cảm ơn Đã cho em hiểu dạ anh hơn Lòng anh ôm trọn tình nhân loại Không chỉ tình em, một góc hồn 2) Em hiểu rồi anh cảm (đa) tạ anh Đã cho em hiểu dạ chân thành Lòng anh ôm trọn tình nhân loại Không chỉ tình em chút mỏng manh Không diễn đạt ý sâu sắc bằng bài chính . Hơn nữa lại có sự chênh lệch trong tâm ý . Có vẻ xa lạ và khách sáo, không đúng ý người sáng tác . Trong khi đó "cảm ơn" nghe gần gũi và chân thành, đơn giản và dễ cảm nhận hơn . Giống như bình thường hầu hết chúng ta đều dùng "cảm ơn" để ngỏ lời biết ơn người đã giúp mình . Có những lúc hoa mỹ nhưng có lúc cần giản dị tùy thuộc vào tâm hồn mỗi thi sĩ mà thôi ...v..v.. Nếu phân tích ra nữa thì càng thấy khác ... "hiểu dạ anh hơn" chưa khẳng định được mức độ tình cảm, nhưng "hiểu dạ chân thành" thì ta có thể cảm nhận ngay . Cho nên những trường hợp ngoại lệ không phải là tác giả không hiểu luật . Vì vậy những thể tự do sẽ là cơ hội cho người viết thoải mái hơn . Nhưng không phải thoải mái là cứ viết lung tung, không vần điệu chi cả thì không còn là thơ nữa . Lúc đó cũng không thể nói là "tôi phá luật" để diễn đạt ý thơ . Vì khi người ta phá luật để đạt ý thơ sẽ biểu hiện rõ và nhấn mạnh ý của bài thơ hơn . Sẽ trở thành một bài thơ hay chứ không phải dở . IV - Niêm, Nhịp Điệu, Đối, Họa: 1. Niêm: Là sự gắn bó chặt chẽ với nhau về âm luật giữa các câu văn trong bài thơ . Mỗi thể loại thơ đều có nguyên tắc nhất định khác nhau . Chặt chẽ nhất là thơ Đường, rồi đến Song Thất Lục Bát và Lục Bát . Các thể thơ tự do đơn giản hơn và thoải mái hơn . 2. Nhịp Điệu: Thơ Lục Bát sự ngắt nhịp không cố định, thường xen kẽ hòa vào nhau nên bài thơ rất là sinh động . Thơ Song Thất Lục bát chỉ chia nhịp ở hai câu đầu (hai câu Song Thất), còn hai câu Lục Bát thì cũng giống như trên . Hai câu thất có thể chia nhịp thành 3/2/2 hoặc 3/4 là phổ biến nhất . Trong hai câu Song Thất, để đảm bảo cho âm thanh được cân đối ta cần sắp xếp bằng trắc sao cho nhạc điệu hài hòa cả thanh lẫn ý . Ngoài việc theo niêm luật, những chữ tự do cũng phải được hài hòa giữa bằng và trắc . Nhất là thanh bằng chúng ta cần sắp xếp thanh ngang và thanh huyền cho cân đối để nhạc điệu được hay . 3. Đối: Tiểu đối: (đối nhỏ), hay còn gọi là trung cú (đối từng câu ngắn) . Hay gặp trong thơ Lục Bát, thường chia hai vế ngắt nhịp bởi dấu phẩy 3/3 trong câu lục hoặc 4/4 trong câu bát . Đối cả ý lẫn từ và thanh, nhưng cũng có khi không là hai vế đối nhau, mà lại là hai câu ngắn có ý nghĩa riêng biệt hoàn toàn . Trong Song Thất Lục Bát chia ra làm ba cách đối: tiểu đối, đối cách câu (đối câu) và đối cách đoạn (từng đoạn 4 câu một đối nhau). Trong thơ Đường luật (Ngũ Ngôn và Thất Ngôn) đối là một nguyên tắc bắt buộc và rất gò bó, động từ đối với động từ, danh từ đối với danh từ, tính từ đối với tính từ ... tự đối với tự, nôm đối với nôm ... Phải bảo đảm đúng luật bằng trắc, cần phải chặt chẽ cả thanh lẫn ý . (Sẽ nói nhiều hơn trong bài học thơ Đường). 4. Họa: Là dựa vào một bài thơ có sẵn gọi là bài thơ xướng để họa theo . Cũng ý, cũng vần như bài thơ xướng . Trong thơ Lục Bát cần chú ý chữ thứ 5 của câu Lục, và chữ thứ 5, chữ thứ 7 của câu Bát tránh không dùng trùng từ với bài thơ xướng . Có thể họa cả vần lưng (yêu vận) và vần chân (cước vận) . Nếu chỉ họa cước vận thôi thì sẽ dễ dàng hơn . Cách họa Song Thất Lục Bát cũng giống như Lục Bát, nếu họa được cả yêu vận và cước vận thì tốt, nếu không chỉ họa cước vận thôi cũng được . Cần chú ý phải bảo đảm đúng vần của bài xướng, chỉ cần thay chữ đứng trước các vần cho khác ý với bài xướng là được . Trong thơ Đường thì có nhiều nguyên tắc hơn . Có nhiều cách họa: Nguyên Vận, Bộ Vận, Nghịch Vận, Tục Vận, Loạn Vận . Chú ý khi viết một bài thơ Đường muốn người khác họa lại thì không nên dùng từ oái oăm hoặc những vần độc nhất mà người họa không thể dùng từ nào khác được ngoài việc dùng lại vần của bài xướng mà người ta thường gọi là tử vận (vần chết). **** Ngoài những vần điệu, niêm luật kể trên, còn có Điệp Từ, Điệp Vận, Từ Đệm, Phong Yêu, Khổ Độc ... v...v.... *** Chú thích: (1), (2), và (3): Những nguồn tài liệu tham khảo đều có khác biệt, tác giả rút ra một kết luận riêng mà tác giả cho đó là đúng nhất . (4): Là quan điểm riêng của tác giả . AT Xuân an lạc trăm hoa cười đua nở Như Tình Yêu là hơi thở trong lành Và Hạnh Phúc không chỉ tình trai gái Còn bao Tình Thân Ái ở chung quanh ... Yêu là chia một quả tim Là trao một nửa, là thêm một lần ...! |
Linear Mode
